Quản lý sâu bệnh ở đàn ươm

I. Phòng ngừa chủ động (Phương pháp tiết kiệm chi phí nhất, giảm 90% tỷ lệ mắc bệnh)

1. Kiểm soát nguồn trước khi trồng

1)Cây conKiểm dịch: Kiểm tra kỹ lá, cành và củ của cây con mua về để loại bỏ những cây bị sâu bệnh hoặc mầm bệnh xâm nhập. Loại bỏ ngay lập tức bất kỳ cây con nào có dấu hiệu thối rễ, sâu bọ hoặc nấm mốc. 

2) Khử trùng đất: Các vườn ươm với việc cắt xén liên tục và bố trí cảnh quan dễ bị tích tụ sâu bệnh và mầm bệnh; Vì vậy:

Cho đất tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời (phơi nắng);

Rải vôi sống hoặc bột carbendazim để diệt trứng côn trùng và mầm bệnh thối rễ trong đất;

Đảm bảo thoát nước hợp lý ở những vùng trũng hoặc úng để giảm thiểu bệnh về rễ.

3) Trồng trọt hợp lý:

Tránh trồng dày đặc hoặc trồng xen các loài không tương thích; đảm bảo khoảng cách thích hợp để cho phép thông gió và xuyên thấu ánh sáng thích hợp;

Tránh trồng một loài cây duy nhất trên các khu vực rộng lớn, liền kề để hạn chế sự lây lan rộng rãi của sâu bệnh.

4) Bón lót đúng cách:

Chỉ sử dụng phân hữu cơ phân hủy hoàn toàn; phân thô có thể chứa sâu bệnh dưới lòng đất và gây thối rễ.

2. Các biện pháp phòng ngừa trong bảo trì định kỳ

1) Quản lý nước và phân bón: Quá nhiều phân đạm sẽ làm cho cành và lá trở nên mềm và yếu, khiến chúng rất dễ bị rệp và bệnh phấn trắng. Bón phân lân và kali một cách cân đối để tăng cường sức đề kháng vốn có của cây con đối với sâu bệnh. Ngập úng là nguyên nhân chính gây thối rễ và thân; đảm bảo mương thoát nước được thông thoáng ngay sau khi mưa. 2) Vệ sinh vườn ươm/Vành đai xanh: Thường xuyên dọn sạch lá rụng, cành chết, cỏ dại và quả rụng vì đây là nơi trú đông của trứng côn trùng và mầm bệnh; tiến hành dọn dẹp toàn diện địa điểm trong mùa đông. 3) Cắt tỉa hợp lý: Làm mỏng những cành yếu hoặc bị bệnh/nhiễm sâu bệnh từ phía trong tán để cải thiện khả năng thông gió và xuyên thấu ánh sáng; bôi keo dán vết thương lên các vết cắt tỉa để ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập. 4) Bảo vệ hàng rào vật lý: Sử dụng lưới chống côn trùng hoặc quấn thân cây bằng băng bẫy côn trùng (để ngăn chặn các loài gây hại như vảy bông và rệp trèo lên cây); trong mùa đông, phủ một lớp sơn trắng lên thân cây để mang lại tác dụng diệt nấm và diệt côn trùng, cũng như bảo vệ khỏi cháy nắng. II. Phân loại và kiểm soát các loài gây hại cây con thông thường

(I) Sâu hại dưới đất (Ăn rễ cây; cây con rất dễ bị héo và chết)

Các loài gây hại tiêu biểu: Sâu đục thân, sâu trắng, dế chũi, giun kim. Thiệt hại: Cắt đứt rễ và thân của cây con, dẫn đến chênh lệch về tỷ lệ chết khi trồng và cây con. Các biện pháp kiểm soát:

Trộn hạt phoxim vào đất trong quá trình làm đất;

Đặt mồi độc (cám lúa + thuốc trừ sâu) vào buổi tối để dụ và diệt sâu bệnh;

Đổ nước ngập ruộng để làm chết ấu trùng;

Áp dụng thiamethoxam như một loại nước ngâm rễ.

(II) Sâu đục lỗ (Ăn nhựa cây, truyền mầm bệnh và tạo ra nấm mốc)

Các loài gây hại đại diện: Rệp, Nhện đỏ, Côn trùng vảy, Bướm trắng, Rầy lá. Triệu chứng: Lá cong lại, chuyển sang màu vàng, phủ dịch ngọt và rụng sớm. Các biện pháp kiểm soát:

Rệp & Ruồi trắng: Phun imidacloprid hoặc acetamiprid;

Nhện đỏ (Phổ biến trong thời tiết nắng nóng): Phun abamectin hoặc etoxazole; đảm bảo cả mặt trên và mặt dưới của lá đều được che phủ;

Côn trùng vảy (Vỏ cứng khiến chúng khó xử lý): Bón hỗn hợp vôi lưu huỳnh trong quá trình dọn dẹp vườn mùa đông; trong mùa sinh trưởng bón buprofezin, tập trung phun vào các kẽ hở trên cành và thân cây.

(III) Sâu ăn lá (Ăn lá, làm cây suy yếu)

Các loài gây hại tiêu biểu: Sâu web mùa thu, sâu vòng, sâu bướm, sâu cuốn lá, sâu bướm nổi bật. Triệu chứng: Lá bị hư hoặc bị bong gân hoàn toàn; đống phân côn trùng tích tụ dưới tán cây. Các biện pháp kiểm soát:

Thuốc trừ sâu có hiệu quả nhất trong giai đoạn đầu của ấu trùng: Sử dụng emamectin benzoate, cypermethrin hoặc chlorantraniliprole;

Loại bỏ tổ côn trùng và khối trứng bằng tay;

Sử dụng bẫy đèn vào ban đêm để dụ và tiêu diệt bướm trưởng thành. (IV) Sâu đục thân (Khoan vào thân cây, làm rỗng mạch gỗ dẫn đến chết cây trưởng thành)

Các loài gây hại đại diện: Bọ sừng dài, Bọ đục gỗ kim loại, Sâu bướm thợ mộc. Triệu chứng: Có lỗ khoan ở thân cây; đùn dăm gỗ và phân; sự héo của cành. Các biện pháp kiểm soát:

Vật lý: Thăm dò lỗ khoan bằng dây thép; nhét bông gòn tẩm thuốc trừ sâu vào các lỗ khoan để bịt kín;

Hóa chất: Bơm Chlorpyrifos hoặc Thiacloprid vào các lỗ khoan hoặc phun dưới thân cây;

Phòng ngừa: Phủ một lớp sơn trắng lên thân cây để hạn chế côn trùng trưởng thành đẻ trứng.

III. Các bệnh thường gặp ở cây con trong vườn ươm và cách phòng trừ

1. Bệnh ở rễ (Tỷ lệ mắc bệnh cao ở cây con cấy)

Thối rễ, úng, héo đột ngột. Các yếu tố góp phần: Ngập úng, nén chặt đất, cây con mang mầm bệnh, trồng sâu. Triệu chứng: Bộ rễ bị đen và thối rữa; héo lá mềm; hiện tượng bong rễ khi cây con được kéo lên. Các biện pháp kiểm soát:

Kiểm soát tình trạng ngập úng và cải thiện độ thoáng của đất;

Nhúng rễ vào dung dịch Carbendazim hoặc Hymexazol trong quá trình cấy;

Tưới các ô bị ảnh hưởng bằng Hymexazol hoặc Metalaxyl.

2. Bệnh nấm lá

Bệnh phấn trắng, đốm đen, bệnh thán thư, đốm lá. Thời kỳ tỷ lệ mắc bệnh cao: Độ ẩm cao và điều kiện oi bức, thông gió kém. Triệu chứng: Các mảng trắng trên lá, đốm đen đến nâu, rụng lá nhiều. Các biện pháp kiểm soát:

Cắt tỉa để thông gió tốt hơn nhằm tránh tình trạng giữ ẩm kéo dài trên bề mặt lá;

Phòng ngừa: Bôi Mancozeb; Đối với nhiễm trùng đang hoạt động: Bôi Difenoconazole, Tebuconazole hoặc Thiophanate-methyl.

3. Bệnh cành và thân

Bệnh thối, bệnh Gummosis, bệnh Canker. Các yếu tố góp phần: Thiệt hại do sương giá, cháy nắng, vết thương khi cắt tỉa, sức sống của cây yếu. Triệu chứng: Vỏ nứt, mủ tiết ra, mô vỏ bị đen và thối rữa. Các biện pháp kiểm soát:

Cải thiện các biện pháp bảo trì để tăng cường sức sống của cây và tránh chấn thương cơ học;

Cạo bỏ mô vỏ cây mục nát và bôi hỗn hợp Copper Humate hoặc Lime Sulphur;

Áp dụng màng bảo vệ cho thân cây trong mùa đông và mùa hè. IV. Ứng dụng tích hợp bốn chiến lược kiểm soát chính

1. Kiểm soát vật lý (Xanh và không ô nhiễm)

Loại bỏ thủ công trứng sâu, lá bị bệnh, cành bị bệnh;

Sử dụng bẫy dính màu vàng để thu hút rệp và bướm trắng, bẫy dính màu xanh để thu hút bọ trĩ;

Sử dụng đèn diệt côn trùng để thu hút bướm trưởng thành;

Quét vôi trắng thân cây và dán băng dính chống côn trùng.

2. Kiểm soát sinh học (Ưu tiên ở vườn ươm và vườn cảnh)

Thả thiên địch: Bọ rùa để trừ rệp, ong Trichogramma để trừ sâu bướm;

Tác nhân sinh học: Matrine, Azadirachtin, Beauveria bassiana, và Bacillus thuringiensis (Bt)—thích hợp cho cây con và cây có hoa.

3. Kiểm soát bằng hóa chất (Ức chế sâu bệnh nhanh chóng; Áp dụng tiêu chuẩn hóa)

Thời điểm phun: Hiệu quả nhất chống lại sâu bệnh ở giai đoạn đầu ấu trùng và chống lại bệnh tật trong giai đoạn khởi phát ban đầu;

Kỹ thuật phun: Đảm bảo phun đều cả mặt trên và mặt dưới lá cũng như các kẽ hở của cành, thân; tránh phun thuốc trừ sâu vào những giờ giữa trưa có nhiệt độ cao;

Luân chuyển hóa học: Sử dụng kéo dài một loại thuốc trừ sâu sẽ dẫn đến tình trạng kháng thuốc; xen kẽ giữa các loại thuốc diệt nấm và thuốc trừ sâu khác nhau;

Biện pháp phòng ngừa an toàn: Tránh sử dụng thuốc trừ sâu nồng độ cao trong thời kỳ ra hoa để tránh nhiễm độc tế bào và rụng hoa sớm; sử dụng nồng độ thấp hơn khi xử lý cây con.

4. Kiểm soát văn hóa (Chiến lược cơ bản và dài hạn)

Mật độ trồng hợp lý, thoát nước kịp thời, dọn dẹp vườn kỹ vào mùa thu đông, bón phân cân đối, cắt tỉa vừa phải, luân canh ươm.

V. Những điểm chính để quản lý sâu bệnh theo mùa

Mùa đông (Thời kỳ ngủ đông—Thời điểm quan trọng để dọn dẹp khu vườn hàng năm): Dọn sạch toàn bộ khu vườn khỏi cành khô và cỏ dại; phun hỗn hợp vôi lưu huỳnh để diệt trừ trứng côn trùng trú đông và mầm bệnh; quét vôi thân cây; cắt bỏ những cành bị bệnh, sâu bệnh.

Mùa Xuân (Giai đoạn nảy chồi - Bắt đầu hoạt động của sâu bệnh): Tập trung phòng trừ rệp, nhện đỏ, bệnh đốm lá; phun thuốc diệt nấm, trừ sâu vào vùng rễ cây con mới cấy; phun thuốc trừ nấm bảo vệ để phòng trừ bệnh trên lá.

Mùa hè (Nhiệt độ và độ ẩm cao - Mùa cao điểm bùng phát sâu bệnh hại): Ưu tiên kiểm soát sâu bệnh ăn lá, bọ cánh cứng sừng dài, nhện đỏ, bệnh thán thư và thối rễ; đảm bảo thoát nước kịp thời; phun thuốc vào lúc sáng sớm hoặc chiều tối để tránh nhiệt độ cao. Trong vụ thu (chuẩn bị cho mùa đông): loại bỏ lá rụng, phun thuốc trừ sâu, diệt nấm để giảm quần thể sâu bệnh qua mùa đông; bổ sung phân lân, kali để phục hồi sức sống cho cây và tăng cường khả năng chống chịu bệnh tật.

VI. Những điểm chính để ngăn ngừa tổn thương do thuốc diệt cỏ/thuốc trừ sâu

Không tự ý tăng nồng độ các tác nhân hóa học;

Khi trộn nhiều tác nhân hóa học, trước tiên tiến hành phun thử ở quy mô nhỏ;

Giảm hoặc tránh sử dụng hóa chất trong thời gian nhiệt độ cao và ánh nắng gay gắt, khi cây con đang nở hoa hoặc khi chồi mới còn non;

Nếu mưa xảy ra ngay sau khi thi công, hãy phun lại bằng dung dịch nồng độ thấp khi thời tiết quang đãng.